W KINIE KTÓREGO SZUKASZ „Paterson” Jima Jarmuscha

Zdjęcia:Frederick Elmes. Muzyka: Jim Jarmusch, Carter Logan, Sqürl. W rolach głównych: Adam Driver (Paterson) i Golshifteh Farahani (Laura). Produkcja: Francja/Niemcy/USA. Premiera: 30 grudnia 2016 (Polska), 16 maja 2016 (świat). Czwartek, 25 maja 2017, godz. 19.00, Kino Sokół.

Poezja codzienności

W połowie lat 90., dokładniej w pierwszej połowie, a właściwie jakoś tak na początku, w kinie Sokół odbywał się przegląd filmów Jima Jarmusha. Ekran był ciemny i wydawało się, że akcja każdego filmu rozgrywa się w nocy, a my siedzieliśmy owinięci w śpiwory puchowe, bo w kinie ogrzewanie było symboliczne.

Obejrzeliśmy  m.in. „Truposza”, „Noc na ziemi” i „Nieustające wakacje”, filmy czarno-białe, dziwne, niełatwe, lecz uwodzące. Od tamtego czasu zmieniło się kino Sokół – teraz jest ciepło, miękko, głośno, jasno – zmieniły się też filmy Jarmuscha. Są bardziej pop, kolorowe, mniej niszowe, bardziej „dla wszystkich”, choć nadal nie dla wszystkich wszystkich. A jaki jest film, który wkrótce obejrzymy, czyli „Paterson”?

Tytułowy Paterson jest kierowcą autobusu w mieście o nazwie Paterson. Prowadząc autobus, układa wiersze. Bo jest to też film o poezji, o tajemnych poetyckich kodach, dzięki którym rozpoznają się poeci i ich czytelnicy. Jakby należeli do jakiejś sekty. Aż chciałoby się zacytować Stachurę: „Wszystko jest poezją, każdy jest poetą”…

Paterson wydaje się nieuchronnie wtopiony w codzienność i jej rytuały. Nie chce nic więcej, chce się snuć i obserwować, chce być. Czerpać przyjemność i inspirację z drobnych zdarzeń i widoków. W tym snuciu się podobny jest do innych Jarmuschowskich bohaterów, trwających uparcie w z pozoru monotonnych realiach, obezwładnionych inercją. W przypadku Patersona jednak niespieszny nurt jego życia pulsuje ukrytą intensywnością.

Tadeusz Sobolewski, w niezwykłej  i entuzjastycznej recenzji tego filmu („Gazeta Wyborcza”), napisał tak: „Kiedyś Maria Janion nazwała Mirona Białoszewskiego >największym polskim poetą prywatnym< – 63-letniego Jima Jarmuscha można nazwać >największym reżyserem prywatnym”. Nie dlatego, że opowiada w filmach o sobie. Dzięki sztuce możemy wyjść poza siebie<”.

Gdzie Jarmusch, a gdzie Białoszewski? Takich „polskich”, a właściwie ogólnopoetyckich tropów (poezja wszak nie ma kraju), jest więcej.  Wróćmy do Sobolewskiego: „Wiersze, które pisze Paterson – poza dwoma napisanymi przez Jarmuscha – stworzył nowojorski poeta Ron Padgett.

Odwiedził on kiedyś Instytut Mikołowski mieszczący się w dawnym mieszkaniu Rafała Wojaczka. Idąc po takich tropach, można odnaleźć w tym filmie samego siebie. Miasto Paterson wydaje się leżeć niedaleko zagłębi poetyckich Mikołowa, Wrocławia i Warszawy”.

W mieście Patersona, Paterson, mieszkał ulubiony poeta bohatera filmu, a także samego Jarmusha, William Carlos Williams (1883-1963), nazywany „poetą wykadrowanej narracji”. Spójrzmy na taki kadr:

Czerwone taczki

tak wiele

zależy

od taczek

czerwonych

wymytych deszczem

do połysku

tuż obok stadka

białych kur

(Przekł.ad: Stanisław Barańczak)

To samo można powiedzieć o Jarmuschu. W „Patersonie” zobaczymy mały, wykadrowany kawałek świata, lecz jest to świat wielki.

Oczywiście to nie tylko film o poezji. To film o mnóstwie spraw. Z tych, w których każdy znajdzie coś dla siebie. A więc szukajmy! Do zobaczenia w kinie.

Tekst: Beata Słama

 

Organizatorem cyklu jest Towarzystwo Gimnastyczne Sokół

Cykl został dofinansowany ze środków Urzędu Miasta Zakopane

Patronat Honorowy : Burmistrz Miasta Zakopane Leszek Dorula

Koordynatorka cyklu : Elżbieta Krzemińska – Owczarz

Partner współorganizujący : Kino Sokół/Kuba Krajewski

Partnerzy medialni: Tygodnik Podhalański, ZCK, Infogram, portale internetowe Watra.pl, Region Tatry,  Górski Dom Kultury, zakopaneponaszemu.pl , Pracownia Widmo

Miejsca zaprzyjaźnione: La Mano, Restauracja Halka, STRH, Sklepy Cynamonowe, Starostwo Powiatowe, Zespół Szkół Hotelarsko-Turystycznych im. Władysława Zamoyskiego,  Zespół. Szkół Plastycznych im. Władysława Kenara, Rossman, Miejska Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego, Szkoła Językowa BELFER.

 

Po filmie zapraszamy do La Mano, naprzeciw kina Sokół

Następny film w KINIE KTÓREGO SZUKASZ  – 22 czerwca 2017

Facebook : www.facebook.com/KinoKtoregoSzukasz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *